Kaplumbaga ve Tor Hayvanlar İçin Yatak Hazırlanması
Kaplumbağa bakmaya başladığımda en çok zorlandığım konu yataktı. Köpek ya da kedi için bir yatak alırsınız, yıkarsınız, biter. Ama sürüngenlerde "yatak" dediğimiz şey aslında hayvanın üzerinde yürüdüğü, kazdığı, gerektiğinde içine gömüldüğü ve nem dengesini sağladığı bir yaşam zemini. İlk kaplumbağam Turbo'ya aldığım hazır "sürüngen çakılı" yüzünden iki hafta içinde bir veteriner ziyareti yaşadıktan sonra bu işi ciddiye aldım. Aşağıda kendi denemelerimden ve düzelttiğim hatalardan çıkardıklarımı adım adım anlatıyorum.
Önce Şunu Netleştirin: Kara mı, Su mu?
Kaplumbağa yatak hazırlığında ilk ayrım burada. Kara kaplumbağaları için kalın, kazılabilir bir alt malzeme (substrat) şart. Su kaplumbağalarında ise akvaryum tabanına genelde hiçbir şey koymamak en temizi; koyacaksanız hayvanın yutamayacağı kadar büyük, pürüzsüz nehir taşları kullanın. Su kaplumbağasının asıl "yatağı" sudan çıkıp kuruduğu basking platformudur ve orası tamamen kuru kalmalıdır.
Adım Adım Yatak Kurulumu
Terraryum tabanını ölçün. Substrat derinliği, hayvanın kabuk yüksekliğinin en az iki katı olsun. Küçük bir kara kaplumbağası için 8-10 cm, yetişkin bir Testudo için 15 cm civarı çalışıyor. Kazma davranışı doğal bir ihtiyaç; sığ zeminde hayvan huzursuzlaşıyor, sürekli köşelere yükleniyor.
Malzemeyi seçin. Ben hindistan cevizi lifi (coco coir) ile ilaçsız bahçe toprağını yarı yarıya karıştırıyorum. Nem tutuyor, tozumuyor, kazınca tünel şeklini koruyor. Üstüne ince bir tabaka kuru meşe yaprağı veya sphagnum yosunu serpiyorum; hayvan gizlenmek istediğinde oraya giriyor.
Nemi elle ayarlayın. Bir avuç substratı sıkın: şekil almalı ama parmaklarınızın arasından su damlamamalı. Fazla ıslak substrat kabuk çürümesi ve solunum sorunu yapıyor, aşırı kuru olan ise kabuk piramitleşmesine ve gözyaşı problemine yol açıyor.
Isı gradyanı oluşturun. Terraryumun bir ucunda ısıtma lambasıyla 32-35 °C civarı bir güneşlenme noktası, diğer ucunda 22-25 °C serin bölge olmalı. Hayvan kendi sıcaklığını bu iki uç arasında gidip gelerek ayarlıyor. Gece sıcaklığının birkaç derece düşmesi normaldir, sorun değildir.
Isıyı yataktan değil yukarıdan verin. Alttan ısıtan pedler kara kaplumbağalarında toprağı kurutuyor ve hayvanın plastronunu yakabiliyor. Tepeden lamba, altta serin toprak — doğadaki düzen bu.
Termometreyi doğru yere koyun. Havada ölçen tek bir termometre yetmez. Ben biri güneşlenme taşının yüzeyinde, diğeri serin köşede substrat seviyesinde olmak üzere iki nokta ölçüyorum. Aradaki farkı görmeden ayar yapmak körlemesine oluyor.
Bir de saklanma alanı ekleyin. Yarım saksı ya da mantar kabuk, üzeri nemli yosunla desteklenmiş bir "nem odası" olarak iş görüyor. Kaplumbağalar günün büyük kısmını burada geçiriyor.
Temizlik takvimi kurun. Dışkı ve yaş noktaları günlük alınır, üst tabaka iki haftada bir tazelenir, tüm substrat 6-8 haftada bir tamamen değiştirilir. Bu ritmi tutturmak, sitede kedi yatağı temizliği için anlattığım mantığın aynısı: küçük ve sık müdahale, büyük temizliği gereksiz kılıyor.
Malzeme Karşılaştırması
Malzeme
Uygunluk
Notum
Hindistan cevizi lifi
Çok iyi
Nem dengesi ideal, tozsuz, kazmaya elverişli
İlaçsız toprak + kum karışımı
İyi
Kum oranı %30'u geçmesin
Kavak/aspen talaşı
Orta
Kuru tür kertenkeleler için uygun, kara kaplumbağasında kuru kalıyor
Sedir ve çam talaşı
Kullanmayın
Uçucu yağları solunum yollarını tahriş ediyor
Kalsiyum kumu / renkli çakıl
Kullanmayın
Yutulduğunda bağırsak tıkanıklığı riski yüksek
Gazete, kağıt havlu
Geçici
Karantina ve tedavi dönemleri için pratik
Sık Yapılan Hatalar
Tek sıcaklıkta terraryum: Her yeri eşit ısıtmak, hayvanın sıcaklığını ayarlama imkânını elinden alıyor. Gradyan olmazsa iştahsızlık ve sindirim sorunları geliyor.
UVB'yi unutmak: Isı ile UVB aynı şey değil. UVB'siz kaplumbağada kabuk deformasyonu kaçınılmaz. Ampuller ışığı sönmese bile yaklaşık altı ayda bir değiştirilir.
Camdan geçen güneşe güvenmek: Pencere camı UVB'yi keser. "Güneş alıyor zaten" düşüncesi en yaygın yanılgı.
Substratı çok ince sermek: 2-3 cm toprak, yatak değil sadece toz oluyor.
Yemi doğrudan zemine koymak: Hayvan yemekle birlikte substrat yutuyor.